کلاس تخصصی المپیاد زیست شناسی، کمپبل تابستان 99 لینک خبرها

آزمون: سفر غذا 1 (متوسط)

سفر غذا 1 (متوسط)

آزمون آنلاینی که در آن شرکت می کنید، آزمون درس سیزدهم علوم سال هقتم (مبحث زیست شناسی هفتم و درس سفر غذا) می باشد. در این آزمون با 15 سوال از این فصل مواجه می شوید که سطح سوالات متوسط می باشند.

در زیر خلاصه ای از درس نامه فصل سیزدهم کتاب علوم هفتم را با موضوع سفر غذا مشاهده می کنید.

همانطور که می دانیم بعضی از مواد مغذی موجود در غذا مانند پروتئین ها، پلیساکاریدها و چربی ها درشت مولکول هایی (پلیمرهایی) هستند که سلول های بدن توانایی جذب آنها را ندارند. درنتیجه ابتدا باید به واحدهای سازنده شان (مونومرهایشان) تبدیل شده تا بتوانند وارد خون شده و سپس به وسیله سلول ها جذب گردند. در بدن انسان دستگاهی به نام دستگاه گوارش برای این منظور اختصاص یافته است. در دستگاه گوارش انسان چهار عمل بلع، هضم (گوارش)، جذب و دفع صورت می گیرد.

گوارش یا هضم به فرآیند قابل جذب کردن غذا برای سلول های موجود زنده گفته می شود و به دو صورت انجام می گیرد:

گوارش مکانیکی به فرایند خرد کردن، تکه تکه کردن و کوچک کردن غذا گفته می شود. (مانند جویدن غذا به کمک دندان ها)

گوارش شیمیایی به فرایند تبدیل کردن غذا به واحدهای سازنده آن گفته می شود که به کمک آنزیم های گوارشی انجام می گردد. (مانند تبدیل شدن پروتئین ها به آمینواسیدها به کمک پروتئازها)

گوارش در جانداران مختلف

بسیاری از جانداران برای گوارش و جذب غذا دارای دستگاه گوارش اند. در انسان و بسیاری از مهره داران دستگاه گوارش شامل لوله گوارش است. گوارش از دهان شروع شده و به مخرج ختم می گردد. (مسیر غذا یک طرفه و از دهان به مخرج است). این لوله در جانوران مختلف با توجه به نوع جاندار و غذای مصرفی شامل اندام مختلفی است. این اندام ها در جانداران مختلف دارای اشکال و نقش های متفاوتی اند. بعضی از جانوران مانند کیسه تنان (مانند هیدر) برای گوارش غذا کیسه گوارشی دارند.

نمونه هایی از گوارش در جانداران مختلف

کرم کدو: این کرم که انگل روده انسان است دستگاه گوارش ندارد. غذای گوارش یافته در روده باریکی را از طریق پوست جذب می کنند.

هیدر: این جاندار دارای کیسه گوارشی است. غذای صید شده را به وسیله بازوهای خود وارد دهان که همان نقش مخرج را نیز دارد می کند. درون این کیسه آنزیم های گوارشی غذا را تجزیه می کنند.

کرم خاکی: این جانور خاک را به همراه مواد داخل آن می بلعد. این مواد از دهان به مری سپس به چینه دان و سنگدان برده می شود. در سنگدان غذا به کمک سنگریزه ها آسیاب می شود و در روده مواد غذایی گوارش و جذب می گردند.

ترتیب اندام ها در دستگاه گوارش کرم خاکی: دهان ← مری ← چینه دان ← سنگ دان ← روده ← مخرج

ملخ: غذای بلعیده شده به ترتیب از دهان به مری، چینه دان و سنگدان رفته و خرد می شود سپس در معده و کیسه معده گوارش و جذب صورت می گیرد. نقش روده در ملخ جذب آب می باشد.

ترتیب اندام ها در دستگاه گوارش ملخ: دهان ← مری، چینه دان، سنگدان، کیسه های معده، معده، روده و مخرج

گنجشک: غذای بلعیده شده از دهان وارد مرى و سپس چینه دان می شود در چینه دان غذا نرم تر شده و مدتی ذخیره می گردد. سپس غذا وارد معده و سنگدان شده خرد و آسیاب می گردد. گوارش و جذب غذا در روده انجام می گیرد.

ترتیب اندام ها در دستگاه گوارش گنجشک: دهان، مری، چینه دان، معده، سنگدان، روده، مخرج

دستگاه گوارش در انسان: شامل لوله ای پر پیچ و خم است که از دهان شروع شده و به مخرج ختم می گردد.

ترتیب اندام ها در دستگاه گوارش انسان: دهان ← مری ← معده ← روده باریک ← روده بزرگ ← مخرج

دیواره لوله گوارش انسان شامل ۳ بافت پیوندی، ماهیچه ای و پوششی است. 

در دهان انسان دندان هایی وجود دارد که به شرح زیر می باشد:

در یک انسان بالغ ۴ نوع و ۳۲ عدد وجود دارد. آسیای بزرگ ۱۲ تا، آسیای کوچک ۸ تا، پیش ۸ تا و نیش ۴ تا.

ساختار دندان

قسمتی از دندان را که خارج از لثه قرار می گیرد را تاج دندان و قسمتی از آن را که داخل لثه قرار دارد را ریشه دندان می نامند. دندان دارای لایه های مختلفی است که از خارج به داخل به ترتیب عبارتند از مینای دندان که لایه ای سفید و بسیار سخت است که سطح رویی دندان را پوشانده، عاج دندان و مغز دندان. دندان باعث خرد کردن غذا (گوارش مکانیکی) در دهان می شود.

بزاق: به وسیله سه جفت غدد بزاقی به نام های زیرزبانی، زیرفکی و بناگوشی ترشح می شود و دارای موادی مانند موسین و آنزیم ها است. موسین بعد از مخلوط شدن با آب محلولی چسبناک تولید می کند که باعث چسبیدن ذرات غذایی به هم شده و با لغزنده کردن آن عمل بلع و حرکت آن در لوله گوارش را تسهیل می کند.

بزاق دارای دو آنزیم مهم می باشد:

  • لیزوزیم: که باعث از بین بردن میکروب های موجود در غذا و ضدعفونی کردن آن می شود.
  • نوعی آمیلاز که باعث تجزیه نشاسته به واحدهای سازندهاش میگردد. (گوارش شیمیایی)

همچنین ترشح بزاق به احساس چشایی کمک کرده و تکلم را نیز ساده تر می کند.

زبان: باعث حس چشایی شده و به حرکت غذا در دهان و بلع آن کمک می کند.

بلع: بعد از جویدن غذا در دهان، غذا به وسیله عمل بلع وارد مری می شود. هنگام عمل بلع زبان به سمت بالا رفته تا غذای جویده شده وارد حلق شود زبان کوچک بالا رفته راه بینی را می بندد و دریچه اپیگلوت پائین می رود و راه نای را میبندد تا غذا مستقیماً فقط وارد مری شود.

مری: در مری غذا به کمک حرکات دودی مری به سمت معده حرکت می کند. در انتهای مری دریچه کاردیا قرار دارد که غذا با رسیدن به آن بازشده و غذا وارد معده می گردد.

معده: در معده هم گوارش مکانیکی داریم و هم شیمیایی. جداره های معده انسان وقتی خالی است دارای چین خوردگی است زمانی که غذا وارد آن می شود معده با حرکات دودی ماهیچه های جداره ی خود باعث خرد کردن (گوارش مکانیکی) غذا می شود. غده های ترشح کننده شیره معده نیز آنزیم ها و اسیدکلریدریک را به داخل معده ترشح می کنند. آنزیم های ترشح کننده معده چندین آنزیم تجزیه کننده پروتئین (پروتئاز) می باشند. این آنزیم ها را پیسینوژن می نامند که در اثر تماس با اسید معده فعال شده، باعث گوارش شیمیایی غذا می گردند. پروتئین ها را به آمینواسیدهای سازنده شان تبدیل می کنند. مجموع گوارش فیزیکی و شیمیایی در معده غذا را به شکل خمیری اسیدی به نام کیموس تبدیل می کند. در انتهای معده دریچه ای به نام پیلور وجود دارد که با رسیدن غذا به آن بازشده و غذا وارد ابتدای روده باریک (دوازدهه) می شود. گفتنی است دیواره داخلی معده به وسیله مخاط پوشیده شده و از آسیب اسید آن در امان است.

روده باریک: محل گوارش نهایی و جذب غذاست. دو عضو کبد و غده پانکراس در این عمل به روده باریک کمک می کنند. طول روده باریک ۶ متر است . کبد با ساخت صفرا و پانکراس (لوزالمعده) با ساخت و ترشح شیره پانکراس به درون روده باریک به گوارش غذا کمک می کنند. این دو عضو محتویاتشان را به ابتدای روده باریک می ریزند. ابتدای روده باریک را دوازدهه می نامند. کبد صفرا را می سازد. صفرا در کیسه صفرا ذخیره شده و از آنجا به داخل روده باریک می ریزد. اعمال صفرا شامل "خنثی کردن خاصیت اسیدی کیموس معده"، "کمک به حرکات دودی روده باریک" و "عمل به تجزیه و کمک بخ هضم چربی" می باشد. پانکراس بیشترین آنزیم های روده باریک را ساخته و از طریق مجرایی آن را به دوازدهه می ریزد. شیره پانکراس شامل انواعی از آنزیم ها مانند لیپاز (تجزیه چربی)، پروتئاز (تجزیه پروتئین)، آمیلاز (تجزیه قند) و بیکربنات سدیم است. بیکربنات سدیم در خنثی کردن خاصیت اسیدی کیموس معده نقش دارد.

مجموعه صفرا، شیره پانکراس و آنزیم هایی که سلول های دیواره روده باریک می سازند باعث می شوند که غذا به طور کامل گوارش یابد. به این معنی که مولکول های غذا آنقدر ریز شده اند که می توانند به وسیله ی سلول های دیواره روده باریک جذب و وارد خون شوند. سطح داخلی روده باریک دارای چین خوردگی ها و پرزهای زیادی است. این چین خوردگی ها و پرزها سطح تماس سلول های روده باریک با غذا را افزایش داده و باعث بالا رفتن سطح کارایی روده در جذب غذا می شوند (حدود ۶۰۰ برابر). موادی که گوارش نیافته اند بعد از روده باریک وارد روده بزرگ می شوند.

روده بزرگ: مواد گوارش نیافته در روده باریک، سلولز، آب، املاح و غیره از روده باریک وارد ابتدای روده بزرگ (روده کور) می شوند. انتهای روده کور به زائده آپاندیس ختم می گردد. در روده بزرگ آب و املاح جذب می شود و باعث می شود مدفوع غلیظ تر می گردد. همچنین باکتری های روده بزرگ نیز از غذای گوارش نیافته تغذیه کرده و برای بدن ویتامینهای B و K می سازد. این ویتامین ها نیز به وسیله سلول های روده بزرگ جذب می گردد. بدن ما توانایی تجزیه و استفاده از سلولز را ندارد. ولی وجود سلولز به دفع بهتر مدفوع و هضم بهتر غذا کمک می کند. در انتهای راست روده که انتهای روده بزرگ است مخرج قرار دارد. که دارای دو ماهیچه است. ماهیچه اول غیرارادی و ماهیچه دوم ارادی است. آنچه به جامانده از طریق مخرج و به شکل مدفوع از بدن خارج می گردد.

کبد: کبد بزرگترین غده بدن است. غذای جذب شده به وسیله سلول های روده باریک از جداره روده عبور کرده و وارد خون می گردند. خون محتوی مواد غذایی ابتدا به کبد رفته و سپس به بقیه نقاط بدن فرستاده می شود. کبد وظایف دیگری نیز بر عهده دارد که می توان به ساخت صفرا، ذخیره گلوکز اضافی خون به شکل گیلکوژن و سپس تجزیه گیلکوژن به گلوکز در صورت کمبود گلوکز خون، ساخت انواعی از پروتئین ها به طور مداوم مانند فیبرینوژن، ذخیره ویتامین ها و سم زدایی (شبکه آندوپلاسمی سلول های کبدی این عمل را انجام می دهند.)

 

تعداد سؤالات تعداد گزینه‌ها نمره‌ی منفی؟ مدت زمان آزمون (دقیقه) قیمت آزمون تاریخ ایجاد
15 4 دارد 25 رایگان 1399/05/11