کلاس های VIP پایه دهم تابستان 99 لینک خبرها
دسته‌بندی:   سلاطین علم

کارل فریدریش گاوس، پادشاه ریاضیات (3)

کارل فریدریش گاوس، پادشاه ریاضیات (3)

(قسمت سوم)
اگر دیگران نیز درباره حقایق ریاضی با همان عمر و با همان پوشش مداومی که نداشته ام می اندیشیدند قطعاً به همان نتایجی که من رسیده ام می‌رسیدند. -گاوس-

در سال ۱۸۰۶ حامی گاوس (دوک) درگذشت و به محض اینکه این اتفاق افتاد مجبور شد راهی برای تامین مخارج زندگی خود و خانواده‌اش پیدا کند. این کار برای وی سخت نبود زیرا در ریاضیات شهرت وی به دورترین نقاط اروپا نیز رسیده بود. سن پترزبورگ مشتاق بود تا گاوس را جذب کند تا جانشین اویلر -ریاضیدان بزرگ- شود که بعد از مرگ وی در سال ۱۷۸۳ هیچکس ارزش این که صاحب این مقام باشد وجود نداشت. به همین دلیل پیشنهادی که شامل امتیازات بسیار زیادی بود در سال ۱۸۰۷ برای گاوس ارسال شد. الکساندر هومبولد و بسیاری دیگر از دوستان گاوس تلاش بسیار زیادی کردند تا گاوس به مدیریت رصدخانه گوتینگن (در آلمان) انتخاب شد که همزمان به شاگردان دانشگاه نیز ریاضیات بیاموزد. (در حقیقت دوستانش تلاش کردند تا آلمان از وجود این بزرگترین ریاضیدان جهان محروم نماند.)  بدون تردید گاوس می توانست کرسی استادی ریاضیات در این دانشگاه را نیز به دست بیاورد ولی خود رصد خانه را ترجیح داد تا فرصت بیشتری را آزادانه برای رسیدگی به ایده‌های خود داشته باشد. گاوس از تعلیم و تربیت آنچنان بیزار نبود ولی آموزش به دانشجویان عادی برای وی جذابیت نداشت و تنها در مواردی که یک ریاضیدان واقعی به ملاقاتش می آمد هیجان زده میشد و با وی به کار ریاضی می پرداخت، البته متاسفانه چنین اتفاقی بسیار نادر بود. در سال ۱۸۱۰ در نامه‌ای خطاب به دوست صمیمی خود فردریش ویلهلم بسل -ریاضی دان، منجم- نوشت:

در این زمستان دو درس ریاضی برای سه دانشجو ارائه خواهم کرد که یکی از این سه نفر، شخصی متوسط، فرد دیگر پایین تر از متوسط و نفر سوم کسی است که نه استعداد ریاضی دارد و مقدمات لازم از ریاضی را بلد است. ناگفته نماند چندین تن از دانشجویان گاوس ریاضیدانان نامداری شدند، از جمله ریچارد ددکیند، یوهان دیریکله، برنهارت ریمان، فریدریش بسل، ارنست کومر، فردیناند آیزنشتاین، گوستاو کیرشهوف.

 حقوقی که گاوس در این زمان از دانشگاه گوتینگن دریافت می‌کرد ناچیز و حقیر بود اما احتیاجات زندگی ساده او و خانواده‌اش را تأمین می‌کرد. شاهزاده ریاضیات هیچگاه به سمت تجملات جذب نشد زیرا از مدت ها قبل از اینکه به ۲۰ سالگی برسد زندگی به کلی ساده داشت و توجهش به صورت مطلق به علم بود. چنانکه دوستش سارتوریوس فون والتر سهائوزن درباره اش نوشته است:

 گاوس در دوران پیری در آخرین روز زندگی‌اش همان مرد ساده ی دوران جوانی بود. یک اتاق کار ساده، نیمکت کوچک، میزی سفید، تخت باریک و کوچک و بعد از ۷۰ سالگی یک صندلی راحتی با چراغی سایه افکن، اتاق خوابی بدون آتش، غذایی ساده و لباسی برای خانه مجموعه احتیاجات او در زندگی بود.

تصویر گاوس بر روی اسکناس ۱۰ مارکی

 در سال ۱۸۰۷ مالیات سنگینی بر اهالی آلمان تحمیل شد به گونه‌ای که برای گاوس پرداخت آن عملاً ممکن نبود. دوستان زیادی برای وی پول فرستادند و یا به جایش مالیات را پرداخت کردند اما گاوس هیچ کدام از آنها را نپذیرفت. در نهایت یکی از افرادی که به وی بسیار علاقه مند بود بدون اینکه نام خود را ذکر کند مبلغ مالیات را برایش ارسال کرد و چون این اهدا کننده شناخته نشده بود گاوس ناچارن این هدیه را پذیرفت.

 مرگ دوست وی (دوک)، وضعیت نابسامان آلمان در آن زمان، گرفتاری های مالی و فوت همسر اولش همگی باعث شدند تا در حدود سن ۳۰ سالگی زندگی برقی تلخ شود. ‏گاوس عادت نداشت از مشکلات خود برای دوستانش صحبت کند و نامه هایی که برای دوستانش نوشته است همه حاکی از رضایت خاطر اوست. تنها یک بار راز دل خود را با نسخه خطی که درباره ریاضیات نوشته است در میان گذاشت. در این یادداشت متن علمی ناگهان قطع میشود و این کلمات آشکار می گردد: "مرگ برای من از چنین زندگی شایسته تر است."

 سالهای ۱۸۱۱ و ۱۸۱۲ سالهای بهترین بودند و همسر دومش از کودکانش خوب نگهداری می کرد و گاوس کمی روی آرامش دید و همزمان یک سال بعد از ازدواج دومش ستاره دنباله داری را که در سال ۱۸۱۱ رصد کرده بود، مجدداً با نوری غیرعادی در آسمان شروع به درخشیدن کرد. گاوس مشاهده کرد که این ستاره دنباله دار مسیری را که وی پیش بینی کرده بود تا دقت آخرین رقم اعشار دنبال می کند. سال ۱۸۱۱ می توانست دوران تازه ای را در تاریخ ریاضیات نشان دهد د که با سال ۱۸۰۱ یعنی تاریخ انتشار تجسس ساخت حساب ای قابل قیاس باشد. گاوس در طول زندگی خود اکتشافات علمی بسیاری را به دست آورد سوالی که مطرح است این است که چگونه یک فرد می‌تواند تمام این اکتشافات متفاوت و تراز اول را به تنهایی انجام دهد. در جواب این سوال خود وی با همان فروتنی عادی می گوید:

 اگر دیگران نیز درباره حقایق ریاضی با همان عمر و با همان پوشش مداومی که نداشته ام می اندیشیدند قطعاً به همان نتایجی که من رسیده ام می‌رسیدند. 

 ممکن است واقعاً چنین باشد. این صحبت گاوس ما را یاد صحبت مشابهی از نیوتن می‌اندازد، هنگامی که از او پرسیدند چگونه توانسته است در دانش و نجوم موفق ق به کشفیات شود که به وضوح از اکتشافات پیش قدم آن وی بالاتر بوده است جواب داد: " به این دلیل که همواره به آن می اندیشیدم."

همانطور که گفته شد، گاوس همانند نیوتون معمولا اکتشافات خود را چاپ نمی‌کرد از این رو بسیاری از مسائلی و قضایایی که به او نسبت می‌دهند بعد از مرگ و از بین کاغذهایش پیدا شده‌اند و البته احتمالا بسیاری از پیشرفت‌های مهمی که در ریاضی به دست آورده است هم از بین رفته‌اند. به عنوان مثال زمانی که نیکلای لوباچفسکی هندسه نااقلیدسی را ایجاد کرد، نتیجه کار را برای گاوس فرستاد و نظرش را جویا شد. گاوس که هندسه نااقلیدسی را در زمان جوانی خود پیدا کرده بود، چیزی در حدود ۲۰ سال قبل، به لوباچفسکی گفت که بله، این‌ها را میدانم و از مسائل مسلم ریاضی هستند. خوب است منتشر کنید.

 در سال های آخر زندگی، گاوس مورد توجه و محبت عمومی قرار گرفت اما آن گونه که شایسته بود از نعمت خوشبختی بهره‌مند نبود. با وجود آنکه هوش و ذهن او در تمام دوران زندگی در نهایت قدرت و باروری بود، باز هم هنگامی که اولین آثار از آخرین کسالت او پیدا شد، هرگز رضایت به استراحت نداد. برای او که هرگز حاضر نبود از مرگ‌ناگهانی دوستان سخنی به زبان آورد حادثه ای ناگهانی روی داد که ممکن بود به قیمت جانش تمام شود و باعث شد احتیاط بیشتری در پیش گیرد. روز ۱۶ ژوئن ۱۸۵۴ که بعد از بیست سال برای اولین بار شهر گوتینگن را ترک کرد تا خط آهنی که در حال ساخت خود را مشاهده کند به دلیل حادثه‌ای از کالسکه ای به بیرون پرتاب شد و و ضربه سختی که به وی وارد شد نتوانست وی را از پای درآورد و با نهایت خوش شانسی در مراسم افتتاح اولین قطار کار که در همان سال وارد گوتینگ شد حضور یافت. ت در ابتدای سال بعد کم کم عضلات قلب دچار نارسایی شدند و آثار آب آوردن در وی پدیدار شد و با این وجود هر وقت که می توانست کار می کرد. آخرین نامه‌ای که نوشت خطاب به سر دیوید بریوستر و درباره اکتشاف تلگراف الکتریکی بود. در نهایت در روز ۲۳ فوریه ۱۸۵۵ و در ۷۸ سالگی با آرامش کامل جان سپرد. در قلمرو ریاضیات نام او تا ابد جاوید خواهد ماند.

گاوس در بستر مرگ سال 1855 - محل دفن گاوس

پایان

قسمت اول زندگینامه کارل فریدریش گاوس را در اینجا بخوانید.

قسمت دوم زندگینامه کارل فریدریش گاوس را در اینجا بخوانید.

دیگر مقالات سایت
اگر المپیادی بودی و مدال نیاوردی کنکور چی میشه؟ کلا داشتن مشاور خوبه یا بد؟

اگر المپیادی بودی و مدال نیاوردی کنکور چی میشه؟ کلا داشتن مشاور خوبه یا بد؟

به همت آقای علیرضا سخایی‌راد رتبه 1 کنکور ریاضی سال 98

فرزند ما برای المپیاد می‌خوند اما مدالی کسب...

المپیاد فیزیک

المپیاد فیزیک

المپیاد فیزیک چیست؟

المپیاد جهانی فیزیک اولین بار  در سال ۱۹۶۷ در شهرورشو کشور لهستان برگزار گردید و با الگو برداری از المپیاد...

نظریه اثر بزرگ پایانی

نظریه اثر بزرگ پایانی

اگر به چهره‌ی قهرمانان ورزشی روی سکوهای المپیک نگاه کنید احتمالا متوجه می‌شوید که برندگان مدال برنز از برندگان مدال نقره خوشحال‌تر هستند!