کلاس تخصصی المپیاد زیست شناسی، کمپبل تابستان 99 لینک خبرها
دسته‌بندی:   کنکور

در باب شیمی

در باب شیمی

به قلم آقای امیرحسین افشارراد رتبه 7 کنکور ریاضی 95 و خانم سارا همتی، رتبه یک کنکور تجربی 94

درس شیمی شاید یکی از نگران کننده‌ترین درس‌هایی باشد که برای بچه‌ها وجود دارد. این درس طی سال‌های اخیر به سمت سخت شدن و وقت گیر شدن سوالات پیش رفته و زمان پاسخ‌گویی برای هر تست یک دقیقه است و خیلی وقت‌ها این زمان اصلا برای تست‌ها و به خصوص مسائل جواب‌گو نیست.

قبل از وارد شدن به نحوه مطالعه شیمی خوب است نکته‌ای را بازگو کنیم:کنکور‌های آزمایشی و بعضی وقت‌ها تست‌های تالیفی که در کتاب‌ها موجود هستند،با توجه به سخت شدن سوالات شیمی کنکور در سال‌های اخیر (از سال 92 به این طرف) سعی کرده‌اند که از این سخت شدن سوالات کنکور عقب نیفتند و پا به پای کنکور سطح تست‌های خود را مطابق سازی کرده‌اند. اما کمی زیاده روی کرده‌اند و به خصوص در درس شیمی تست‌هایی را در آزمون‌ها و کتاب‌ها می‌بینید که اگر بگیم تست کنکور سخت است یا برای آن زمان مورد نظر غیر‌استاندارد است، این‌ها واقعا زیاده‌روی کرده‌اند و کار خود را از کنکور هم سخت‌‌تر طراحی کرده‌اند برای این‌که بچه‌هایی که قصد کنکور دادن دارند، ورزیده‌تر بشوند و با آمادگی کامل سر جلسه کنکور حاضر شوند، ولی شرایطی که این کتاب‌ها و کنکورها ایجاد کرده‌اند برخی اوقات بیشتر موجب نگرانی می‌شود، یعنی در واقع کنکور آزمایشی‌ای سوال شیمی می‌دهد و مثلا برخی سوالات شمارشی که شامل چند جمله است و باید تعداد صحیح‌ها و غلط‌ها را مشخص کرد طرح می‌کنند که هرکدام از آن‌ها برای خودشان یک مسئله هستند و ممکن است هرکدام از آن‌ها یک دقیقه وقت بگیرد.در واقع یک تست است که ممکن است 5 دقیقه زمان بگیرد. در حالی‌که کنکور واقعا این‌طوری نیست، اگرچه شیمی کنکور سخت شده اما منطقی‌ترین امتحان شیمی‌هایی است که بین همه این منابع موجود می‌بینید. پس باید به این نکته توجه کرد و با دیدن سوالات کنکورهای آزمایشی یا برخی کتب کمک درسی که سوال تالیف می‌کنند خیلی نگران نشد و یا مثلا برخی از این‌ها برای اینکه مطالب حفظی شیمی را کامل پوشش دهند از پیچیده‌ترین یا بی‌ربط‌ترین جاهای کتاب درسی سوال‌های حفظی طرح می‌کنند، سوال‌هایی که واقعا بی‌ارزش هستند و یک دقت بیش از حدی را از دانش‌آموز می‌سنجد یا یک چیزی که حفظیات بی ارزش را طلب می کنند. کنکور سراغ این‌جور سوالات هم نمی‌رود.یعنی باز می‌بینید که در شیمی کنکور چیزی که از کتاب به شکل حفظی مورد سوال قرار می‌گیرد ممکن است سخت باشد اما حداقل این است که از قسمت‌های مرتبط و قسمت‌هایی که ارزش سوال طرح کردن دارد و واقعا به شیمی ربط پیدا می‌کند طرح می‌شوند. در واقع تست‌هایی طرح می‌شود که این تست‌ها آن‌قدر مانند بعضی تست‌های کتاب‌های کمک درسی یا کنکورهای آزمایشی بی‌ارزش نیستند که فقط به نیت سخت بودن طرح شده باشند.کنکور امتحان منطقی‌تری است. البته شاید در هر کنکور 1 یا 2 سوال غیرمنطقی شیمی هم به چشم بخورد!

خلاصه همه این صحبت ها تا اینجا این است که کنکور نسبت به همه این منابع منطقی‌ترین امتحانی است که در درس شیمی پیدا می‌کنید.این یک مقدار از این جهت گفته شد که آن نگرانی کم شود.

حال به سراغ خود تست‌ها می‌رویم تا ببینیم چگونه باید با این‌ها رو به رو شد و چگونه درس بخوانیم:

می‌توان تست‌های شیمی کنکور را به سه بخش مسئله‌ها و حفظیات و مفاهیم تقسیم کرد. البته این مرزبندی آن قدرها یک خط دقیق نیست و مرز دقیق آن از بین رفته است و سوالاتی هم طرح می‌شوند که بینابین باشند و شاید حتی تعداد آن‌ها کم هم نباشند، ولی کماکان می‌توان حداقل گفت که مرکزیت یا هدف یک سوال بیشتر روی حفظیات‌، مسئله یا مفاهیم استنتاج‌شده از کتاب درسی است.

تست ها را اینجا که به سه قسمت تقسیم کنیم یک مقدار به سراغ دو روش متفاوت  برای مطالعه هر کدام از این قسمت‌ها می‌رویم.

بخش حفظیات و مفاهیم بسیار بسیار وابسته به کتاب درسی است و مطالعه کتاب درسی بارها و بارها (یعنی هرچقدر که روی مطالب کتاب‌ها دقیق شوید ضرر نمی‌کنید)

یک سری بخش‌ها مانند ((بیشتر بدانیم))ها و حواشی کتاب از آن‌‌‌‌ها سوالی مطرح نمی‌شود و نیازی نیست وقتی روی آن‌‌ها گذاشته شود و باقیمانده کتاب همه‌ی مطالبش مهم است و متاسفانه نکته‌ای که وجود دارد این است که آموزش و پرورش حرفی که در مورد کتاب‌هایی که خودش می‌گوید، با چیزی که سازمان سنجش درمورد امتحان‌هایی که طرح می‌کند متناقض است. مثلا آموزش و پرورش در ابتدای کتاب‌های خود می‌نویسد هدف این کتاب این نیست که بچه‌ها واکنش‌های شیمیایی را حفظ کنند ولی سازمان سنجش مستقیما با این هدف سوال طرح می‌کند، یعنی سوال‌هایی طرح می‌کند که شما باید واکنش‌ها را حفظ باشید.

بنابراین در حالت کلی خواندن کتاب‌های شیمی و حفظ کردن محتویات آن برای زدن تست‌های کنکور الزامی است و همان‌طوری که گفته شد چون کمی مرز بین مسئله و حفظیات قاطی شده است شما در مسئله‌ها هم به این حفظیات نیاز پیدا می‌کنید. مثلا سوال یک مسئله است و هدف این است که شما یک کار محاسباتی انجام دهید ولی در صورت سوال واکنش را به شما نمی‌دهد و فقط ذکر می‌کند که واکنش تولید فلان ماده و شما باید این واکنش را حفظ باشید.یا مثلا در سوال عنوان می‌کند که در ساختار فلان مولکول آسپرین و به شما ساختار را نمی‌دهد و شما برای اینکه بتوانید وارد مسئله بشوید و دست به محاسبه ببرید یک پیش نیاز حفظی دارید و باید بدانید که ساختار آن مولکول چیست تا بتوانید وارد مسئله بشوید واین موردی است که در تست‌ها زیاد شده و شما را مجبور می‌کند که به حفظیات درس شیمی بها بدهید در کل از سال 93 به بعد سوالات شیمی به سمتی رفته که ممکنه شما برای جواب دادن به سوال به هرسه نیاز داشته باشید.

برای مفاهیم (اوربیتال و ساختار لوئیس و الکتروشیمی و محلول ها و نحوه فروپاشی نمک و ...) معلم یا درسنامه خوب خیلی کمک میکنه ولی مطالعه خوب مهمتر از تست زدنه. شما باید این مفاهیم رو جوری متوجه بشید که بتونید برای یک نفر دیگه درست توضیح بدید!

برای محاسبات(مثلا سینتیک یا استوکیومتری) مهترین مسئله تمرینه و تست زیاد و بالا بردن سرعت. برای مباحث محاسباتی کتاب یا معلم خوب میتونن به شما روش های متفاوتی برای محاسبه رو یاد بدن. مهم نیست که با چه روشی محاسبه میکنید بیشتر مهم اینه که توی همون روش سرعتتون رو بالا ببرید..

برای خوندن این حفظیات هم کتاب‌ها و خلاصه‌های خیلی زیادی از طرق مختلف در اختیار شما باشند و این‌ها می‌توانند خوب باشند اما پیشنهاد این است که هیچ وقت از کتاب درسی به طور کامل غافل نشوید و همیشه نیم‌نگاهی به کتاب درسی داشته باشید چون همان خلاصه‌ها و کتاب‌ها یا جزواتی که حفظیات را در اختیار شما قرار می‌دهند ممکن است چیزی از دستشان در رفته باشد حالا بعضی وقت‌ها می‌بینیم که طراح خیلی روی جمله بندی‌ها و نثر کتاب دقیقا کار می‌کند ویکی از نمونه‌های این مورد این است که جاهایی در کتاب درسی شیمی دیده می‌شود که اول فصل کتاب درسی یک جمله‌ای گفته شده که این جمله در حالت کلی غلط است و جلوتر خودش در انتهای فصل ‌درست یا کامل آن جمله را ذکر می‌کند. اما اول فصل یک جمله را می‌آورد برای این‌که می‌خواهد درس را جلو ببرد که در آخر فصل متوجه می‌شویم که این جمله کلیت ندارد و غلط است. اما بعضی اوقات آن جمله‌ای که اول فصل گفته شده است را می‌دهند و آن را جمله درست حساب می‌کنند چون متن صریح کتاب است، البته توجه کنید که این کار بیشتر در کنکورهای آزمایشی اتفاق می‌افتد نه در کنکور سراسری.

به دلایل مشابه فوق پیشنهاد می‌شود که کتاب درسی هیچ‌گاه کنار گذاشته نشود، اگر از روی منابعی حفظیات را مطالعه می‌کنید حداقل یک بار به کتاب درسی مراجعه کنید و یک بار متن را دقیق کلمه به کلمه بخوانید و ببینید چیزی هست که ندانید یا چیزی که به شکل دیگری یاد گرفته باشید و یادتون باشه که مرجع کنکورهای سراسری کتاب درسی است.

نکته دیگر اینکه کتاب های کمک آموزشی رو تهیه کنید که جزوه قوی دارند و اگر بخشی از درس رو سر کلاس متوجه نشدید از روی اون کاملا متوجه بشید. مثلا کتاب مبتکران. طبعا اولویت تست زدن هم باید از آسون به سخت باشه.

در مورد مسائل و آن بخش محاسباتی نسخه‌ای که وجود دارد فرق می‌کند. مجددا توجه کنید که همانطور که گفته شد بخشی از این مسائل برای اینکه بتوانیم وارد حل مسئله بشویم وابسته به حفظیات است و این موضوع به جای خود. اما بخش محاسباتی و بخش حل مسئله کتاب‌های درسی خیلی حرفی برای گفتن به شما ندارند و اینجاست که باید به سراغ تست‌زدن و کتاب‌های کمک آموزشی برویم و بهترین کار هم این است که تست بزنید و تست بزنید یعنی سرعت خود را باید بالا ببرید و مهارت و قدرت تحلیلتان و همه این‌ها با کسب تجربه از طریق تست زدن به دست می‌آید و یک کار مداومی را مثل همه درس ها می‌طلبد که در طول هفته یک وقت‌گذاری انجام شود و بچه‌های ریاضی باید هم به حفظیات و هم مهم‌تر از آن در کار تستی و حل مسئله بپردازند.البته کار تستی فقط مرتبط با حل مسئله نیست، آن حفظیاتی را هم که شما می‌خوانید حتما باید تثبیتشان و از نقطه‌ای به بعد مرورشان با تست انجام بگیرد. یعنی شما اگر می‌خواهید درس را مرور کنید از فصل مورد نظر یا آن مبحثی که می‌خواهید تست می‌زنید و همین تست‌زدن به شما نشان می‌دهد که کجا را یادتان رفته و نیاز دارید برگردید و دوباره مطالعه کنید و هم‌چنین برای این‌که تثبیت بشود و برای اینکه متوجه شوید که کجاها را خوب دقت نکردید و این‌که طراحان از چه زوایایی ممکن است به کتاب نگاه بکنند و همه و همه از طریق تست‌زدن به دست می‌آید.

مسئله ای که درس شیمی رو یک مقدار سخت کرده پیوستگی مطالب هست. مثلا شیمی آلی سال دوم و پیش یا مسائل استوکیومتری سال سوم و پیش به هم مرتبط اند که اگر همه رو کنار هم یاد بگیریم شیمی رو به درس آسون و لذت بخشی تبدیل میکنه.

مسئله‌ای هم که خوب است گفته شود این است که مسئله‌های کنکور به خصوص، در مورد حفظیات این حرف کمتر صادق است،گاهی اوقات مسائلی بینشان در کنکور سراسری یا کنکورهای آزمایشی بیشتر ظاهر می‌شوند که به شدت وقت‌گیر و ممکن است سخت باشند. ردکردن و حل نکردن این مسائل حداقل در اولین سری که شما آزمون را جلو می‌برید یک هنر است که شما باید به دست بیاورید.

البته در مورد همه درس‌ها این‌طور است اما در شیمی خود را بیشتر نشان می‌دهد.در واقع هنری که شما داشته باشید و بتوانید شناسایی کنید که این تست،تست وقت‌گیری است و وقت من را تلف می‌کند و من الان ردش می‌کنم،چون به هرحال ارزش همه تست‌ها یکسان است یعنی یک تست بسیار آسان درس شیمی با تست خیلی مشکل نمره یکسانی دارند و این موضوع را مدنظر قرار بدهید که قرار نیست شما به خصوص در درس شیمی همه تست‌ها را بزنید،قرار است یک سری تست بزنید و درست بزنید. این تست‌ها را سعی کنید با تجربه‌ای که به دست می‌آورید و شناختی که از مسئله به دست می‌آورید شناسایی کنید و در آزمون‌هایی که شرکت می‌کنید این سوالات را رد کنید و آن‌هارا برای دور دوم بگذارید و اگر وقت شد برگشتید روی این سوالات وقت بگذارید.

دانش‌‌آموزانی که عادی از طریق سیستم آموزش و پرورش به درس شیمی آشنا می‌شوند زمان آزمون شیمی کم است یعنی واقعا فرصت نمی‌کنند در 35 دقیقه 35 تست را بزنند. داوطلبین به خصوص بچه‌های ریاضی از این جهت روی درس شیمی حساب کنند که وقت از دو درس دیگر روی آن اضافه کنند و وقت را جمع کنند. شاید خیلی از دانش‌آموزان قوی ریاضی که درصد بالایی در می‌زنند و شیمی آن‌ها خوب هست ولی نه آن‌قدر خوب که در 35 دقیقه  80 الی90 درصد بزنند. مهم‌ترین هنر این‌ها این است که یک ربع الی بیست دقیقه از دروس ریاضی و فیزیک خود را جمع می‌کنند و الباقی زمان خود را روی شیمی می‌گذارند. این را هم مدنظر قرار بدهید اگر فکر می‌کنید در دروس دیگر مهارت دارید و قوی هستید یکی از روش‌هایی هم که بچه‌ها در تست‌زدن برای آزمون‌های جامع مدل کنکوری برای شیمی مدنظر قرار می‌دهند به خصوص دانش آموزانی که به نسبت قوی هستند همین روش می باشد.

با همکاری اساتید عزیز خانم روژین داریوش همدانی رتبه 11 کنکور تجربی 93 و آقایان احسان شریفیان رتبه 1 کنکور ریاضی 95
به تصحیح صدف گل‌گل و فاطمه ترنجی‌زاده دانشجویان پزشکی دانشگاه تهران و دانشگاه ایران

برچسب‌ها: شیمی کنکور
  
دیگر مقالات سایت
المپیاد شیمی

المپیاد شیمی

المپیاد شیمی چیست؟

بعد از المپیاد ریاضی پر سابقه‌ترین المپیاد علمی جهانی، المپیاد شیمی است. اولین المپیاد شیمی جهان در سال 196...

در باب هندسه، با طعم هندسه

در باب هندسه، با طعم هندسه

به قلم آقای امیرحسین افشارراد رتبه 7 کنکور ریاضی 95

ابتدا بیان کنم که حتی اگر هندسه برای شما مهم نی...

گالوا، نبوغ در مقابل حماقت (1)

گالوا، نبوغ در مقابل حماقت (1)

 در مقابل حماقت، خداوندان نیز بدون کسب نتیجه می‌جنگند. - شیلر-

اواریست گالو...