در باب ادبیات
در باب ادبیات

کنکور

به قلم آقای علیرضا سخائی‌راد، رتبه یک کنکور ریاضی 98
با بازکردن هردفترچه آزمون آزمایشی یا کنکور، در اولین گام به درس ادبیات و سوال لغت برخورد می­کنیم. درس ادبیات به دو دلیل مهم­ ترین درس عمومی شماست که توان­ مندی شما در این درس بر عملکرد شما در باقی دروس عمومی نیز تاثیر خواهد گذاشت. دلیل اول ضریب چهار این درس می­باشد که بالاترین ضریب در میان دروس عمومی­ است. دلیل دوم هم شروع شدن دفترچه با سوالات این درس است. چرا که عملکرد شما در این درس در یک آزمون به ­شدت بر روحیه شما در باقی دروس نیز موثر خواهد بود.

بزرگ­ترین فرق درس ادبیات با باقی دروس کنکور این نکته است که ادبیات درسی به­ شدت مفهومی ا­ست. به‌­طوری­ که برخلاف باقی دروس کنکور، سوالات این درس را بدون تسلط بر مفهوم و عمق مطلب، به هیچ وجه نمی‌توان جواب داد. مهم‌­ترین نکته برای به ذهن نشستن و ماندن این درس، مطالعه و مرور آن در دراز مدت است. یعنی رسیدن به تسلط در درس ادبیات (درک ادبی!)، نیازمند گذشتن زمان کافی ا­ست. پس اگر نتیجه فوری نمی‌گیرید جای نگرانی وجود ندارد. نکته مهم ناامید نشدن و پخش کردن این درس در روزهای مختلف و متنوع است. با توجه به همین نکته می­‌توان نتیجه گرفت که مطالعه ادبیات به صورت دو باکس یک ساعته در دو روز مختلف، بسیار بهتر و مفیدتر از یک مطالعه دو ساعته در یک روز است.

دو نوع کتاب تست ادبیات در بازار وجود دارد. نوع اول کتاب‌ها به صورت تست در‌س‌­به‌­درس و دومین نوع کتاب‌ها به صورت تست موضوعی می‌باشند. بهترین روش از نظر من بنا به تجربه، حل کردن تست از هر دو نوع می‌باشد. تست موضوعی به این علت که سوالات کنکور و آزمون‌­ها به صورت موضوعی و تقسیم­ بندی­ شده ارائه می‌­شوند و ابیات سوالات قرابت معنایی و آرایه مستقیما در کتاب درسی وجود ندارند مفید است و تست درس‌به‌درس به این علت که مفاهیم و آرایه‌­ها و دستور و لغاتی که در آزمون‌­ها مطرح می‌­شوند مستقیما در کتاب درسی وجود دارند، مفید می‌باشند.

آخرین سوالاتی که از دسته 25 تایی سوالات ادبیات مطرح می­‌شوند، سوالات قرابت معنایی هستند که دست­ بر قضا مهم­ترین سوالات این درس نیز می‌باشند. به‌­طور معمول 9 سوال از 25 سوال (یعنی 36 درصد سوالات) از موضوع قرابت معنایی هستند که تاکید اساسی این سوالات بر معنا و مفهوم ابیات و جملات است. این معانی و مفاهیم مستقیما از دل کتاب درسی بیرون می­‌آیند. اهمیت این موضوع نه­ تنها به ­دلیل در برگرفتن بخش زیادی از ادبیات کنکور، بلکه به­‌خاطر حالت زیربنایی این درس است که تسلط بر آن لازمه تسلط بر بخش­‌های دیگر، یعنی آرایه و دستور و لغت و املا می‌­باشد. حل کردن تست­‌های قرابت معنایی وابسته به کشف و استخراج مفهوم (یا مفاهیم) موجود در هر بیت یا جمله است که بهترین روش آن روش «کلید واژه» است. هر کدام از این معانی مرتبط به یک­سری کلید واژه خاص هستند که متناوبا در درون ابیات و جملات تکرار می‌­شوند و هر کدامشان متناوبا به یک­سری مفهوم خاص اشاره می‌­کنند. سریع­‌ترین روش برای کشف مفهوم هر بیت این­گونه است که یک­ دور بیت را روخوانی کرده، اگر به مفهوم آن رسیدیم، آن مفهوم را در ذهن خود نگه داریم (یا روبه­‌روی آن یادداشت کنیم). این تسلط که صرفا با روخوانی یک بیت بتوان به مفهوم آن رسید، نیازمند دست‌­یافتن به درک ادبی­ است که با مطالعه کافی و مستمر در طول زمان به‌­دست می‌­آید. اما اگر در روخوانی اولیه به مفهوم بیت دست نیافتیم، از تکنیک «کلید واژه» استفاده می­‌کنیم. به این صورت که بیت را روخوانی کرده و کلماتی که نماد و نمایانگر یک مفهوم به‌­خصوص هستند را استخراج می­‌کنیم (مطالعه درس­ به ­درس در اینجا به­‌کار می‌­آید که باعث می­‌شود شما با مفاهیم و کلیدواژه‌های مربوط به هرکدام که از دل کتاب درسی در می‌­آیند آشنا شوید). بین نمادها اشتراک گرفته و مفهوم را در نهایت با بیت مطابقت می­‌دهیم (مانند مثال شکل زیر).

توجه کنید که بعضی اوقات طراح بیت عمدا از ابیاتی استفاده می­‌کند که دارای کلیدواژه­‌های معروفی هستند؛ اما مفهومی مغایر با مفهوم معروف آن دارند. حتما یک­‌دور بعد از حدس زدن مفهوم از روی کلیدواژه بیت را روخوانی کنید! مبحث مهم بعدی «آرایه‌های ادبی»­ست. معمولا 5 تست از 25‌ تست ادبیات کنکور از این مبحث طرح می‌­شوند. سوالات آرایه تیپ‌­های متنوعی دارند و روش مناسب برای رسیدن به تسلط حل­ کردن آزمون‌های ده ­تایی یا پانزده­ تایی آرایه است (همچین کتاب­‌هایی در بازار وجود دارند). برای پاسخ ­دادن به تست­‌ها یک تکنیک خوب، اولویت‌بندی آرایه‌­ها است که به کتاب آرایه نشرالگو (به پیام‌های بازرگانی وارد شدیم!) رفرنس می­زنم (تکنیک «خوب، بد، زشت»). مبحث دستور، به‌­دلیل ماهیت خشک آن، از حالت ادبی‌­ای که در قرابت و آرایه‌­ها یافت می­‌شود فاصله می‌گیرد و باعث می­‌شود که مطالعه و یادگیری آن برای دانش ­آموزان سخت­ باشد. برای یادگیری مبحث دستور زبان بهتر است که زیرشاخه‌­های مختلف آن مانند گروه ­اسمی، فعل، نقش واژه­‌ها و ... را به‌­طور جداگانه و مفصل بررسی و تست حل کرد.

مبحث آخر که در دفترچه اولین سوالات از آن طرح می­‌شوند، قسمت حفظی ادبیات است که مجموعه «لغت، املا و تاریخ­‌ادبیات» هستند و از حالت ادبی کاملا فاصله می­‌گیرند. این مجموعه معمولا 6 تست از 25 سوال را شامل می‌شود. تکنیک مطالعه این بخش­‌های حفظی، تکنیک «وقت­‌های مرده» است. یعنی مطالعه این مباحث را به وقت ­هایی اختصاص بدهیم که در آنها فرصت کافی برای مطالعه برنامه ­ریزی­ شده باقی دروس و یا حتی باقی مباحث ادبیات وجود ندارد. برای مثال فرصت‌هایی که در رفت ­و آمد (خودرو، مترو و ...) و یا هنگام صرف غذا و امثالهم از دست می­‌روند. اگر بتوان از این اوقات تلف­ شده استفاده کرد و قسمت­‌های حفظی ادبیات را از روی کتاب درسی و یا کتابچه‌­های موجود در بازار مطالعه کرد، گام مهمی رو به جلو طی شده است. از این تکنیک در نوشتارهای مرتبط با دروس دیگر نیز استفاده می‌­شود. همچنین استفاده از لاینتر و نوشتن لغات بر روی فلش­ کارت نیز در به خاطرسپاری لغت کمک ­کننده است.

در اینجا می‌توانید نظر خانم سارا همتی، رتبه 1 کنکور تجربی سال 94 در باب ادبیات کنکور را مطالعه نمایید.

علیرضا سخائی‌راد

8 بهمن 1398

 

برچسب‌ها: کنکور ادبیات
دیگر مقالات سایت
چرا تئوری داروین مهم است؟

چرا تئوری داروین مهم است؟

چارلز داروین ایده بزرگی داشت،

دی‌ان‌ای و طول عمر انسان‌های کهن

دی‌ان‌ای و طول عمر انسان‌های کهن

دانشمندان طول عمر برخی از گونه های منقرض شده انسان کهن و حیوانات را با کمک دی‌ان‌ای کشف شده در بقایای آنها محاسبه کرده‌ا...

به فرزند خود نگویید!

به فرزند خود نگویید!

بعضی از جمله‌هایی که در مواجهه با کودکان از آنها استفاده می‌کنید، همان‌هایی هستند که خودتان هم در کودکی آنها را بارها شنیده‌اید و اتفاقاً همیشه هم ن...