آشنایی با فیزیولوژی
آشنایی با فیزیولوژی

زیست شناسی

فیزیولوژی چیست؟

فیزیولوژی مطالعه‌ی عملکرد طبیعی موجودات زنده است. این علم یک بخش فرعی از زیست شناسی است که طیف وسیعی از موضوعات را شامل می‌شود که از جمله آن‌ها اندام‌ها، آناتومی، سلول‌ها، ترکیبات بیولوژیکی و نحوه‌ی تعامل همه‌ی آن‌ها برای ایجاد زندگی است. از نظریه‌های باستان گرفته تا تکنیک‌های آزمایشگاهی مولکولی، تحقیقات فیزیولوژیکی، درک ما از اجزای بدن، نحوه‌ی ارتباط آن‌ها و نحوۀ زنده نگه داشتن ما را شکل داده است.

  • مریان وستر فیزیولوژی را اینگونه تعریف می‌کند:

"شاخه‌ای از زیست شناسی که به عملکردها و فعالیت‌های زندگی یا مادۀ زنده (مانند ارگان‌ها ، بافت‌ها یا سلول‌ها) و پدیده‌های جسمی و شیمیایی درگیر می‌پردازد."

فیزیولوژی را می‌توان مطالعۀ عملکردها و فرآیندهای ایجاد زندگی دانست که مطالعه‌ی آن را می‌توان حداقل مربوط به 420 سال قبل از میلاد است. فیزیولوژی بسیاری از رشته‌ها را در زیست‌شناسی انسان و فراتر از آن پوشش می‌دهد. مطالعه‌ی این شاخه از زیست‌شناسی به یک معنا مطالعۀ زندگی است. این علم به بررسی عملکرد داخلی موجودات و نحوۀ تعامل آن‌ها با دنیای اطرافشان می‌پردازد. به کمک فیزیولوژی آزمایش می‌کنیم که چگونه اندام‌ها و سیستم‌ها در بدن کار می‌کنند، چگونه با هم ارتباط برقرار می‌کنند و چگونه برای ایجاد شرایط مطلوب برای بقا تلاش می‌کنند. به طور خاص، فیزیولوژی انسان به زیر شاخه‌هایی تفکیک می‌شود که این مباحث، اطلاعات گسترده ای را پوشش می دهد.

محققان این زمینه می‌توانند روی همه چیز از جمله اندام‌های میکروسکوپی در فیزیولوژی سلول تا مباحث گسترده‌تر مانند اکوفیزیولوژی، که به موجودات کامل و چگونگی سازگاری آن‌ها با محیط ها توجه می کنند، بررسی‌های خود را انجام دهند. مهم‌ترین تحقیقات فیزیولوژیک پزشکی امروز، فیزیولوژی انسان کاربردی است. این زمینه سیستم‌های بیولوژیکی را در سطح سلول، اندام، سیستم، آناتومی، ارگانیسم و هر مکانی که بین آن‌ها قرار دارد بررسی می‌کند. در این مقاله ، ما به برخی از زیرمجموعه های فیزیولوژی مراجعه خواهیم کرد و مختصراً دربارۀ  این موضوع عظیم توضیح خواهیم داد. اکنون تاریخچۀ کوتاهی از فیزیولوژی را طی خواهیم کرد.

  • تاریخچه:

از نظر خیلی‌ از افراد، بقراط "پدر پزشکی" است. مطالعۀ تاریخچه فیزیولوژی ریشه‌های آن را به هند و مصر باستان باز می گرداند که به عنوان یک رشتۀ پزشکی، حداقل به زمان بقراط، حدود 420 سال قبل از میلاد برمی گردد. بقراط تئوری چهار فرومایه را ابداع كرد و اظهار داشت كه بدن حاوی چهار مایع مجزا است: صفرای سیاه ، خلط ، خون و صفرای زرد. هر گونه اختلال در نسبت‌های آن‌ها ، با توجه به تئوری، باعث بیماری می‌شود. بقراطبه‌سال ۴۶۰ (پیش از میلاد) در جزیره کوس زاده شد. نام پدرش هراکلیدس و نام مادرش فنارته بود. بقراط بعد از آموختن علوم در مکتب پدر، نزد دیمقراطیس (دموکریت)، فیلسوف بزرگ به‌تحصیل پرداخت و مدتی به‌عنوان پزشک دوره‌گرد در سرزمین یونان و آسیای صغیر به سیاحت و طبابت پرداخت. وی از شاگردان اسقلبیوس دوم و معاصر افلاطون بود. «بقراط هفت‌تن از هشت‌تن طبیب عقیب اسقلبیوس مخترع طب است و جالینوس هشتمین آن‌هاست. جالینوس درک خدمت بقراط نکرده و مابین آن‌دو، ۶۶۵ سال فاصله‌است و بقراط ۹۵ سال بزیست. تا شانزده‌سالگی تحصیل می‌کرد و پس از آن مدت ۷۶ سال عالم و معلم بود و اولاد صلبی او سه تن بودند: تاسلوس، دراقن و دختری به نام مایاارسیا و این دختر اعلم از دو برادر خویش بود؛ و از نوادهٔ بقراط، بقراط بن تاسلوس و بقراط بن دراقن است؛ و به‌خط اسحاق دیده شد که بقراط نود سال عمر کرده‌است. برخی از شاگردان بقراط عبارت‌اند از: لاذن، مرجس، ساوری، مکسانوس، مانیسون، اسطاط، غورس، سنبلقیوس، ثاثالس و فولوس. مفسرین کتب او عبارت‌اند از: سنبلقیوس، سنطالس، دیسقوریدس اول، طیماوس الفلسطینی، مانطیاس، ارسطراطس ثانی، قیاسی، بلادیوس که فصول بقراط را تفسیر کرده‌است و جالینوس. بقراط وحید عصر خویش و کامل و فاضل و مبین و معلم همه اشیا و در این کمالات ضرب‌المثل بوده و طبیب و فیلسوف بود و کار او بدانجا کشید که مردم او را چون خدایی بپرستیدند و حکایت او دراز است و در صناعت قیاس و تجربت، او را قوتی عجیب بود که هیچ طاعنی را در آن طعنی نتواند بود و او اول کس است که به بیگانگان طب آموخت، چنان‌که در کتاب عهد خویش به‌اطباء بیگانه گفته‌است تا مبادا علم طب از میان برود و آنان را به نظرِ فرزندانِ خویش می‌دید.»

کلادیوس گالنوس (130-200 میلادی) ، تئوری بقراط را اصلاح کرد و اولین کسی بود که برای به دست آوردن اطلاعات در مورد سیستم‌های بدن، از آزمایش استفاده کرد. از او به عنوان بنیانگذار فیزیولوژی تجربی یاد می‌شود. وی متولد شهر پرگامون در آسیای صغیر و پزشك دربار امپراتور ماركوس اورلیوس بود. گالنوس روی بسیاری از افكار قدیمی بقراطی كار كرده نظریه اختلاط چهارگانه را رسمی كرد. كتاب‏های او نه تنها در روم بلكه بعدها در میان اعراب و پزشكان قرون وسطی، به سرعت تبدیل به متون معیار پزشكی شدند و نظریه‏های او هنوز هم در طب یونانی امروزی باقی مانده‏اند. ژان فرنل (1497-1558)، یک پزشک فرانسوی بود که اولین بار اصطلاح "فیزیولوژی" را از یونان باستان معرفی کرد و به معنی "مطالعه طبیعت" بود. فرنل همچنین اولین کسی بود که کانال ستون فقرات را توصیف کرد (فضایی در ستون فقرات که نخاع از آن عبور می‌کند). به پاس تلاش‌هایش، دهانه‌ای روی ماه وجود دارد که نام وی را بر آن قرار داده‌اند (آن را فرنلیوس می‌نامند).

یکی دیگر از جهش‌های پیش رو در دانش فیزیولوژیکی با انتشار کتاب ویلیام هاروی رخ داد. هاروی اولین کسی بود که گردش خون سیستمی و سفر خون، توسط قلب را از طریق مغز و بدن توصیف کرد. ویلیام هاروی (William Harvey) طبیب بزرگ و زیست‌شناس انگلیسی بود و در سال ۱۵۷۸میلادی در شهر «فولکستون» انگلستان به دنیا آمد. وی در ایتالیا تحصیل کرد و در مراجعت کتابی راجع به گردش خون نوشت و در این کتاب وی با دلائل قاطع ثابت کرد که خون در بدن انسان دائم در حال گردش است. اثر بزرگ هاروی تحت عنوان «رساله ای تشریحی درباره حرکت قلب و خون در حیوانات»که در سال ۱۶۲۸ چاپ و منتشر شد و یکی از مهمترین کتاب ها در تاریخ فیزیولوژی شناخته شده است.این اثر در واقع نقطه آغازین فیزیولوژی مدرن است. 

در سال 1838، هنگامی که تئوری سلولی ماتیاس شلیدن و تئودور شوان به صحنه آمدند، تغییر فکری رخ داد، با این تئوری که بدن از سلول‌های کوچک انفرادی ساخته شده است. از اینجا به بعد، زمینۀ فیزیولوژی گشوده شد و به سرعت پیشرفت کرد:

جوزف لیستر ، در سال 1858 که در ابتدا به دنبال آسیب انعقادی و التهاب بود، به کشف و استفاده از ضد عفونی کننده نجات بخش پرداخت.

ایوان پاولوف ،(1891) پاسخ‌های فیزیولوژیکی در سگ‌ها را بررسی کرد.

آگوست کروگ ، (1910) به دلیل کشف نحوه‌ی تنظیم جریان خون در مویرگ‌ها، جایزۀ نوبل را به دست آورد.

اندرو هاکسلی و آلن هاجکین (1952) مکانیسم‌های یونی را کشف کردند که توسط آن‌ها تکانه های عصبی منتقل می‌شوند.

اندرو هاکسلی و هیو هاکسلی ،(1954) با کشف رشته های کشویی در عضلات اسکلتی پیشرفت هایی در مطالعۀ عضلات ایجاد کردند.

  • زیر مجموعه‌ها:

تعداد زیادی رشته وجود دارد که از کلمۀ فیزیولوژی در عنوان خود استفاده می‌کنند. در زیر چند نمونه به عنوان مثال آورده شده است:

فیزیولوژی دفاعی: واکنش‌های دفاعی طبیعی را بررسی می‌کند.

فیزیولوژی سلول: مطالعۀ نحوۀ کار و تعامل سلول ها است.

فیزیولوژی سیستم‌ها: بر مدل سازی محاسباتی و ریاضی سیستم های پیچیده بیولوژیکی تمرکز دارد و تلاش می‌کند تا روشی را که سلول‌ها یا اجزای یک سیستم برای همگرا شدن برای پاسخگویی به کار می‌برند، توصیف کند.دانشمندان این رشته اغلب شبکه های متابولیک و سیگنالینگ سلولی را مورد بررسی قرار می‌دهند.

فیزیولوژی تکاملی: مطالعۀ روش سیستم‌ها یا بخش‌هایی از سیستم‌ها، که طی چندین نسل سازگار شده و تغییر یافته اند. مباحث تحقیق زمینه‌های زیادی را شامل می شود از جمله نقش رفتار در تکامل ، انتخاب جنسی و تغییرات فیزیولوژیکی در رابطه با تغییرات جغرافیایی.

فیزیولوژی دفاعی: تغییراتی که به عنوان واکنشی در برابر یک تهدید بالقوه رخ می دهد، مانند آماده سازی برای پاسخ به جنگ یا پرواز.

فیزیولوژی ورزش: همانطور که از نام آن پیداست، این رشته مربوط به مطالعۀ فیزیولوژی ورزش بدنی است و شامل تحقیقات در مورد بیوژنتیک، بیوشیمی، عملکرد قلبی و ریوی، بیومکانیک، خون شناسی، فیزیولوژی عضلات اسکلتی، عملکرد غدد درون ریز و سیستم عصبی است.

مباحث ذکر شده در بالا فقط چکیده ای از زیر مجموعه‌های فیزیولوژی است.

  
مقاله‌ی قبلی »
« مقاله‌ی بعدی
دیگر مقالات سایت
اختلاف با نوجوان و حل آن

اختلاف با نوجوان و حل آن

حتما برای شما هم اتفاق افتاده است که در مورد مسئله ای با نوجوان خود به اختلاف برسید، مثلا نوجوان شما با دوستی رفت و آمد دارد که از نظر شما فرد مناسبی نیست. این آغاز بگو مگو ها خواهد بود و جنگ در می گیرد. هرچه شما از آن دوست بدگویی می کنید، فرزند شما بیشتر از او دفاع می کند و گاهی فکر می کنید اوضاع برعکس پیش می رود و نه تنها او را از آن فرد جدا نکرده اید بلکه باعث تعصب بیشر نوجوان خود نسبت به آن فرد شده اید.

آشنایی با فیزیولوژی

آشنایی با فیزیولوژی

فیزیولوژی چیست؟

فیزیولوژی مطالعه‌ی عملکرد طبیعی موجودات زنده است. این علم یک بخش فرعی از زیست شناسی است که طیف وسیعی از موضوعات را شامل می‌شود که از جمله آن‌ها اندام‌ها، آناتومی، سلول‌ها، ترکیبات بیولوژیکی و نحوه‌ی تعامل همه‌ی آن‌ها برای ایجاد زندگی است. از نظریه‌های باستان گرفته تا تکنیک‌های آزمایشگاهی مولکولی، تحقیقات فیزیولوژیکی، درک ما از اجزای بدن، نحوه‌ی ارتباط آن‌ها و نحوۀ زنده نگه داشتن ما را شکل داده است.

در باب ادبیات

در باب ادبیات

به قلم علیرضا سخائی‌راد، رتبه یک کنکور ریاضی 98
با بازکردن هردفترچه آزمون آزمایشی یا کنکور، در اولین گام به درس ادبیات و سوال لغت برخورد می­کنیم. درس ادبیات به دو دلیل مهم­ ترین درس عمومی شماست که توان­ مندی شما در این درس بر عملکرد شما در باقی دروس عمومی نیز تاثیر خواهد گذاشت. دلیل اول ضریب چهار این درس می­باشد که بالاترین ضریب در میان دروس عمومی­ است. دلیل دوم هم شروع شدن دفترچه با سوالات این درس است. چرا که عملکرد شما در این درس در یک آزمون به ­شدت بر روحیه شما در باقی دروس نیز موثر خواهد بود.