کلاس تخصصی المپیاد زیست شناسی، کمپبل تابستان 99 لینک خبرها
دسته‌بندی:   سلاطین علم

دمیتری مندلیف، جادوگر پیشگویی وجود عناصر

دمیتری مندلیف، جادوگر پیشگویی وجود عناصر

دمیتری مندلیف علاقه مند به شیمی بود. عمیق ترین آرزوی او پیدا کردن راه بهتری برای سازماندهی شیمی بود. آرزوی مندلیف منجر به کشف او در مورد دوره تناوبی و ایجاد جدول تناوبی در این علم شد. مندلیف با استفاده از جدول تناوبی خود، وجود و خاصیت عناصر شیمیایی جدید را پیش بینی کرد. با کشف این عناصر، جایگاه وی در تاریخ علم تثبیت شد.

سنین جوانی و تحصیل

دمیتری ایوانوویچ مندلیف در 8 فوریه 1834 در ورکنی ارمزیانی در سیبری روسیه به دنیا آمد. خانواده وی به صورت غیر منتظره ای بزرگ بودند، او 16 برادر و خواهر داشت. پدر وی معلم و فارغ التحصیل انستیتوی اصلی آموزشی پاترو پترزبورگ بود، یک مؤسسه آموزش معلمان.

مادر دیمیتری یک کارخانه شیشه سازی را که در ابتدا توسط پدرش تاسیس شده بود بازگشایی و سپس آن را تعطیل کرد. او پس از اینکه پدر دمیتری کور شد، این کارخانه را تاسیس کرد. پدر دیمیتری در سن 13 سالگی اش درگذشت. کارخانه شیشه در 15 سالگی وی آتش گرفت.

دمیتری در سن 16 سالگی به سن پترزبورگ، که در آن زمان پایتخت روسیه بود، نقل مکان کرد. وی در دانشکده قدیمی پدرش جایگاهی را به دست آورد، تا حدودی به دلیل اینکه رئیس دانشکده پدرش را می شناخت. او آنجا آموزش دید تا معلم شود. در زمان 20 سالگی ، دمیتری مندلیف در حال انتشار مقالات تحقیقاتی بود. در بعضی مواقع او به دلیل سل اغلب از رختخواب کار می کرد. در سال 1855، در سن 21 سالگی، او در Simferopol، به تدریس علوم پرداخت۰ اما خیلی زود به سن پترزبورگ بازگشت. در آنجا برای مقطع کارشناسی ارشد شیمی در دانشگاه سن پترزبورگ تحصیل کرد. وی در سال 1856 مدرک خود را دریافت کرد.

مندلیف و علم شیمی

مندلیف هم به عنوان معلم و هم شیمیدان آموزش دیده بود. وی بیشتر سال های 1859 و 1860 را در هایدلبرگ آلمان گذراند، جایی که این فرصت را داشت که برای مدت کوتاهی با روبرت بونسن در دانشگاه هایدلبرگ کار کند. در سال 1860، بونسن و همكارش Gustav Kirchhoff عنصر سزیم را با استفاده از طیف سنجی شیمیایی کشف كردند (روشی جدید كه آنها توسعه داده بودند.). در سال 1860، مندلیف در اولین کنفرانس بین المللی شیمی که در کارلسروهه آلمان برگزار شد، شرکت کرد. بیشتر زمان کنفرانس برای بحث در مورد لزوم استاندارد سازی شیمی صرف شد. این همایش نقش مهمی در توسعه نهایی جدول تناوبی مندلیف داشت و روشی استاندارد برای تعیین وزن های اتمی را تولید کرد. جدول تناوبی مندلیف بر اساس این وزن های اتمی استاندارد ساخته شده است. در زمان بازگشت به سن پترزبورگ در سال 1861 برای تدریس در انستیتوی فنی، مندلیف حتی بیشتر علاقه مند به علم شیمی بود. او نگران بود كه روسیه در این زمینه از آلمان عقب بماند. شیمیدان 27 ساله که بی وقفه کار می کرد، فقط در 61 روز دانش خود را در کتاب 500 صفحه ای: شیمی آلی بیان کرد. این کتاب برنده جایزه دومیدوف شد و مندلیف را در صدر آموزش شیمی روسیه قرار داد. مندلیف یک معلم و مدرس کاریزماتیک بود و تعدادی از سمت های دانشگاهی را در اختیار داشت تا اینکه در سال 1867، در سن 33 سالگی، وی به ریاست شیمی عمومی در دانشگاه سن پترزبورگ منصوب شد.

در این موقعیت معتبر ، وی همچنان به تلاش برای بهبود شیمی در روسیه ادامه داد، و اصول شیمی را در سال 1869 منتشر کرد. این کتاب درسی نه تنها در روسیه محبوبیت یافت، بلکه در کشورهای دیگر نیز محبوب و با ترجمه های انگلیسی، فرانسوی و آلمانی ظاهر شد.

جدول تناوبی، جدول مندلیف

مندلیف اطمینان داشت که می توان اصول بهتر و بنیادی تری یافت. این طرز فکر او زمانی بود که، در سال 1869، او شروع به نوشتن جلد دوم کتاب خود "اصول شیمی" کرد. او نام 65 عنصر شناخته شده را روی کارت ها نوشت، دقیقاً مانند کارت بازی، یک عنصر در هر کارت. وی سپس خصوصیات اساسی هر عنصر را روی کارت آن از جمله وزن اتمی نوشت. او دید که وزن اتمی به نوعی مهم است، به نظر می رسید که رفتار عناصر با افزایش وزن اتمی آنها تکرار می شود، اما او نتوانست این الگو را ببیند. مندلیف با اعتقاد به اینکه او به کشف چیزهای مهمی نزدیک است، ساعت ها کارت ها را جابجا کرد تا اینکه سرانجام بر میز کار خود خوابید.

وقتی از خواب بیدار شد، دریافت که ذهن ناخودآگاه کار خود را برای او انجام داده است! او اکنون الگویی را که عناصر پیروی می کردند می دانست. او بعدا نوشت:

 "در یک رویا، من یک میز را دیدم که همه عناصر در آن جا که لازم بود در جای خود قرار گرفتند. بعد از بیدار شدن، من بلافاصله آن را روی یک تکه کاغذ نوشتم."

انتشار رابطه بین خواص و وزن اتمی عناصر فقط دو هفته طول کشید. جدول دوره ای در جهان علمی منتشر شده بود.

چرا جدول دوره ای مندلیف موفقیت آمیز بود؟

مانند بسیاری از اکتشافات در علم، زمانی وجود دارد که یک مفهوم برای کشف بالغ می شود و این اتفاق در سال 1869 با جدول تناوبی رخ داد. به عنوان مثال، لوتار مایر در سال 1864 جدول تناوبی دوره ای را پیشنهاد کرده بود و تا سال 1868 جدول هایی را طراحی کرد که بسیار شبیه مندلیف بود، اما تا 1870 آن را منتشر نکرد. جان نیولندز جدول تناوبی را در سال 1865 منتشر کرد. نیوزلند همچنین وجود عنصر جدید (ژرمانیوم) را بر اساس جای خالی آن در جدول خود پیش بینی کرد. متأسفانه برای نیوزیلند، کار او تا حد زیادی نادیده گرفته شد. دلیل اینکه مندلیف در این کشف موفق شد احتمالاً این بود که او نه تنها نشان داد که چگونه عناصر را می توان ساماندهی کرد بلکه وی از جدول تناوبی خود برای استفاده از این موارد استفاده کرد:

  • پیشنهاد کرد برخی از عناصر، که رفتار آن ها با پیش بینی های او مطابقت ندارد، باید وزن اتمی نادرست داشته باشند.
  • پیش بینی وجود هشت عنصر جدید. مندلیف حتی خواص این عناصر را پیش بینی کرد.

معلوم شد که شیمی دانان برخی از وزن های اتمی را نادرست اندازه گیری کرده اند. پیش بینی مندلیف درست بود! اکنون دانشمندان همه کشورها به جدول تناوبی وی توجه داشتند. و چون عناصر جدیدی که وی پیش بینی کرده بود کشف شد ، شهرت مندلیف بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در سال 1905، انجمن سلطنتی انگلیس بالاترین افتخار خود، مدال کوپلی را به وی اعطا کرد و در همان سال به آکادمی علوم سلطنتی سوئد انتخاب شد. عنصر 101 به افتخار او مندلیویوم نامگذاری شده است.

مندلیف در سال 1897

دمیتری مندلیف شیمیدان نابغه، فیزیکدان درجه یک، محقق ثمربخش در زمینه های هیدرودینامیک، هواشناسی، زمین شناسی، برخی شاخه های فن آوری شیمیایی و سایر رشته های شیمی و فیزیک، متخصص کاملی در صنعت و صنایع شیمیایی و یک متفکر اصلی در زمینه اقتصاد بود. 

دمیتری مندلیف شش روز قبل از تولد 73 سالگی در سن پترزبورگ، در 2 فوریه 1907 درگذشت. مرگ او در اثر آنفلوانزا بود.

دیگر مقالات سایت
19 نکته در باب زمان امتحان و پیشتر از آن!

19 نکته در باب زمان امتحان و پیشتر از آن!

هرکس بیشتر درس خوند موفق میشه؟ احتمالا بهترین جوابی که بشه داد اینه که احتمال موفقیت بیشتر میشه، اگر نکاتی رو رعایت کنه. در اینجا سعی می کنیم نکاتی رو درباره زمان نزدیک...

المپیاد شیمی

المپیاد شیمی

المپیاد شیمی چیست؟

بعد از المپیاد ریاضی پر سابقه‌ترین المپیاد علمی جهانی، المپیاد شیمی است. اولین المپیاد شیمی جهان در سال 196...

در برابر فرزندتان با ثبات عمل کنيد.

در برابر فرزندتان با ثبات عمل کنيد.

ثبات داشتن در رابطه با کودک يکي از اصول مهم فرزندداري است معهذا ممکن است در پيروي از آن در موقعيت هاي روزانه با مشکل مواجه شويد.